Wyrok ETS z 25.2.2010 r. w sprawie X Holding BV vs Staatssecretaris van Financiën, C-377/08.

W przedmiotowej sprawie ETS uznał, że:

Artykuły 43 WE i 48 WE nie stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów państwa członkowskiego, które dają spółce dominującej możliwość utworzenia jednego podmiotu podatkowego ze swą spółką zależną będącą rezydentem, lecz uniemożliwiają utworzenie takiego podmiotu ze spółką zależną niebędącą rezydentem, gdy dochody tej ostatniej nie są przedmiotem opodatkowania w tym państwie członkowskim.

X Holding BV – holenderski rezydent podatkowy wraz z kontrolowaną w 100% spółką F, z siedzibą w Belgii, niepodlegającą w Holandii opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wystąpiły o przyznanie im statusu podatkowej grupy kapitałowej. Wniosek ten został oddalony przez niderlandzkie organy podatkowe, ponieważ zgodnie z unormowaniami obowiązującymi w Holandii, status taki uzyskać mogą jedynie spółki – rezydenci oraz, w przypadku spełnienia określonych warunków, holenderskie zakłady podmiotów zagranicznych.

Rechtbank te Arnhem (sąd w Arnhem), który rozpatrywał skargę na decyzję organów podatkowych, utrzymał ją w mocy, dlatego też X Holding złożyła kasację do Hoge Raad der Nederlanden (Najwyższego Sądu Niderlandów). Regulacje holenderskie umożliwiają łączne opodatkowanie dochodów grupy kapitałowej. Ponadto transakcje między jej członkami są neutralne podatkowo. W związku z powyższym fakt, że analizowane regulacje nie przewidują możliwości utworzenia grupy z udziałem rezydenta innego państwa członkowskiego, wzbudził wątpliwości sądu krajowego co do ich zgodności z prawem wspólnotowym, w tym w szczególności – z zasadą swobody przedsiębiorczości.

W konsekwencji sąd ten postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

Czy art. 43 WE w związku z art. 48 WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on krajowym przepisom państwa członkowskiego (…), na mocy których spółka dominująca i jej spółka zależna mogą wedle własnego wyboru zadecydować, aby należny od nich podatek został nałożony na spółkę dominującą z siedzibą w tym państwie członkowskim, tak jakby były one tylko jednym podatnikiem, przy czym możliwość ta jest zastrzeżona jedynie dla spółek, które w zakresie dotyczącym opodatkowania dochodów podlegają władztwu tego państwa członkowskiego”?

Odpowiadając na pytanie prejudycjalne, ETS stwierdził, że przyznana przez prawo niderlandzkie, spółkom dominującym będącym rezydentami i ich spółkom zależnym, możliwość opodatkowania tak, jakby stanowiły jeden podmiot podatkowy, to znaczy objęcia systemem zintegrowanego opodatkowania, stanowi korzyść dla zainteresowanych spółek. System ten pozwala między innymi na skonsolidowanie na poziomie spółki dominującej zysków i strat spółek zintegrowanych w ramach jednego podmiotu podatkowego oraz zachowanie neutralnego podatkowo charakteru transakcji wykonywanych w ramach grupy.

Odmowa przyznania tej korzyści spółce dominującej posiadającej spółkę zależną z siedzibą w innym państwie członkowskim może sprawić, że wykonywanie przez spółkę dominującą przysługującej jej swobody działalności gospodarczej będzie dla niej mniej atrakcyjne, ponieważ może zniechęcać ją do tworzenia spółek zależnych w innych państwach członkowskich.

Takie odmienne traktowanie może zostać uznane za zgodne z postanowieniami traktatu WE dotyczącymi swobody działalności gospodarczej jedynie wtedy, gdy dotyczy sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, lub gdy jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał, że w analizowanym przypadku sytuacja spółki dominującej, która zamierza utworzyć jeden podmiot podatkowy ze spółką zależną będącą rezydentem, oraz sytuacja spółki dominującej zamierzającej utworzyć jeden podmiot podatkowy ze spółką zależną niebędącą rezydentem są obiektywnie porównywalne pod względem celów systemu podatkowego. W konsekwencji należy zbadać, czy różnica w traktowaniu, taka jak w sprawie przed sądem krajowym, jest uzasadniona nadrzędnymi względami interesu ogólnego.

Za taki nadrzędny interes Trybunał uznał zapewnienie właściwego podziału władztwa podatkowego między państwa członkowskie, jeżeli stosowane dla jego ochrony środki są właściwe i proporcjonalne. W opinii ETS oba warunki należy uznać za spełnione w analizowanej sytuacji, z uwagi na skutki, jakie miałoby przyznanie np. możliwości transgranicznego rozliczenia strat podatkowych. Rozważana korzyść podatkowa polega na przyznaniu spółkom dominującym i ich spółkom zależnym będących rezydentami możliwości opodatkowania w taki sposób, jakby stanowiły jeden podmiot podatkowy. Każde rozszerzenie tej możliwości na przypadki transgraniczne skutkowałoby umożliwieniem spółkom dominującym swobodnego wyboru państwa członkowskiego, w którym odliczą straty spółek zależnych niebędących rezydentami.

Przyznanie spółkom prawa wyboru w tym zakresie naruszyłoby w znacznym stopniu wyważony podział władztwa podatkowego między państwami członkowskimi, jako że podstawa opodatkowania zostałaby zwiększona w jednym państwie, a zmniejszona w innym, o kwotę przeniesionych strat. System podatkowy, analizowany w przedmiotowej sprawie, jest zatem uzasadniony koniecznością zachowania rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi.

Polskie regulacje podatkowe są, co do zasady, zgodne z analizowanym wyrokiem ETS. Należy jednak podkreślić, że w zakresie udziału w grupie podatkowej zakładów spółek zagranicznych polskie przepisy są bardziej restrykcyjne niż analizowane regulacje holenderskie. Ograniczenia podmiotowe sformułowane w tym zakresie przez polskiego ustawodawcę dotyczą bowiem także tych zakładów. W świetle orzecznictwa ETS rozwiązanie takie może budzić wątpliwości.

Opracowała: Agnieszka Ferek, Lovells H. Seisler sp.k.